FIKRAH POLITIK ANWAR IBRAHIM: ANTARA TRADISIONALIS, REFORMIS DAN MODERNIS

Penulis : Dr.Ruzman Md Noor, PhD 

Dalam memahami landskap politik Malaysia, kita sering terperangkap dengan label yang terlalu mudah. Seseorang pemimpin dilihat sama ada "Islamis", "liberal", "sekular" atau "konservatif", sedangkan hakikatnya pemikiran politik jauh lebih kompleks daripada pembahagian tersebut. Spektrum ideologi politik mempunyai banyak titik persilangan dan tidak boleh dipisahkan secara mutlak.

Secara umum, aliran pemikiran politik Islam boleh dilihat dalam beberapa kecenderungan. Golongan tradisionalis berpegang kepada warisan ulama klasik, mazhab fiqh dan disiplin ilmu Islam yang telah lama terbina. Mereka menerima perubahan, tetapi melalui kaedah ijtihad yang diiktiraf. Reformis (islah) pula menekankan pembaharuan umat dengan kembali kepada al-Quran dan Sunnah serta menggalakkan ijtihad bagi menangani cabaran semasa. Modernis berusaha menyesuaikan pemikiran Islam dengan perkembangan dunia moden seperti sains, demokrasi, pendidikan dan tadbir urus, tanpa meninggalkan identiti Islam. Di hujung spektrum yang lain terdapat liberalis, yang lebih menekankan kebebasan individu, hak asasi, kesaksamaan gender dan pluralisme, serta sekularis, yang berpandangan bahawa urusan pemerintahan perlu dipisahkan daripada autoriti agama.

Namun, pembahagian ini bukanlah sempadan yang tegas. Ramai tokoh menggabungkan unsur daripada beberapa aliran mengikut konteks dan isu yang dihadapi.

Pada pandangan saya, Anwar Ibrahim lebih dekat kepada gabungan reformis dan modernis. Beliau menampilkan pemikiran Islam yang mengekalkan asas agama, tetapi pada masa yang sama cuba berinteraksi dengan realiti masyarakat majmuk, demokrasi dan perkembangan dunia moden. Pendekatan inilah yang menyebabkan beliau sering disalahfahami oleh pelbagai pihak. Ada yang menganggap beliau terlalu liberal, manakala sebahagian yang lain pula melihat beliau terlalu Islamis. Hakikatnya, beliau berada di tengah-tengah spektrum tersebut.

Pendekatan inilah juga yang membolehkan beliau berkomunikasi dan bekerjasama dengan pelbagai kelompok yang mempunyai latar belakang politik dan ideologi yang berbeza. Bagi sesetengah pihak, keadaan ini dilihat sebagai sikap tidak konsisten. Namun, bagi yang melihat dari sudut kepimpinan dalam sebuah negara majmuk, ia boleh ditafsirkan sebagai keupayaan membina jambatan antara kelompok yang berbeza.

Walaupun Anwar lebih sinonim dengan pemikiran reformis dan modernis, beliau juga mempunyai unsur fikrah tradisionalis, walaupun pada skala yang lebih rendah. Beliau masih mengekalkan hubungan baik dengan beberapa tokoh pondok dan ilmuwan Islam tradisional, termasuk dari Timur Tengah. Hubungan ini memperlihatkan bahawa beliau masih menghargai tradisi keilmuan Islam yang menjadi asas pembentukan tamadun Islam.

Barangkali inilah juga antara faktor yang menyebabkan PAS pernah mempunyai hubungan yang begitu rapat dengan beliau pada suatu ketika dahulu. 

Atas sebab itu, saya pernah menyatakan harapan agar PAS dan Anwar Ibrahim dapat kembali menemukan titik persamaan pada masa hadapan. Walaupun landskap politik semasa memperlihatkan jurang yang ketara antara kedua-dua pihak, persamaan dari sudut akar pemikiran Islam masih wujud. Tidak mustahil, jika keadaan politik berubah dan kedua-dua pihak bersedia mengetepikan perbezaan, kerjasama itu boleh kembali terjalin, mungkin menjelang Pilihan Raya Umum ke-16. Di dalam politik, apa-apa sahaja boleh berlaku.

Sebelum ini saya pernah berpandangan bahawa PAS sepatutnya mendekati Anwar Ibrahim dan memanfaatkan ketokohan beliau sebagai Perdana Menteri. Peluang tersebut adalah selepas PRU15 apabila PAS ditawarkan untuk bersama kerajaan perpaduan. Bukan kerana PAS perlu meninggalkan prinsipnya, tetapi kerana tokoh yang mampu diterima oleh pelbagai kelompok masyarakat merupakan aset yang sukar dicari dalam politik Malaysia. Pada hemat saya, ketokohan seperti ini tidak mudah ditemui sama ada dalam PAS mahupun UMNO.

Jika dilihat secara umum, PAS mempunyai kecenderungan kepada pendekatan tradisionalis, manakala DAP pula mempunyai ideologi politik yang tersendiri. UMNO pula lebih banyak berkembang sebagai parti pragmatik yang menyesuaikan diri mengikut keadaan semasa dan tidak mempunyai satu kerangka ideologi yang begitu jelas seperti dua parti tersebut.

Cabaran terbesar politik Malaysia ialah mencari titik temu antara ideologi yang berbeza tanpa mengorbankan kestabilan negara. Dalam hal ini, pemimpin yang mampu merentasi sempadan politik, agama dan kaum mempunyai nilai yang sangat tinggi.

Mungkin kita sedang melalui satu fasa penentuan. Disebabkan faktor usia dan pelbagai salah faham terhadap pendekatan politik beliau, Malaysia berkemungkinan terlepas peluang untuk menyaksikan sepenuhnya potensi seorang pemimpin yang mampu menjadi penyatu masyarakat dan politik negara. Sama ada seseorang bersetuju atau tidak dengan dasar-dasar beliau, keupayaan membina jambatan antara kelompok yang berbeza merupakan satu ciri kepimpinan yang jarang dimiliki dan sukar diganti.

Dr.Ruzman Md Noor, PhD (AIKOL) IIUM

TULISAN INI ADALAH PENDAPAT PERIBADI PENULIS, TIDAK MEWAKILI MANA2 ORGANISASI DAN TIDAK SEMESTINYA PENDIRIAN ADMIN BLOG INI.

BIOGRAFI DR.RUZMAN MD NOOR

Dr. Ruzman Md Noor ialah seorang Profesor Madya (Bersara) dari Jabatan Syariah dan Undang-Undang, Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya, Kuala Lumpur. Bidang kepakaran beliau merangkumi Undang-Undang Keterangan Islam, Undang-Undang Keterangan Perbandingan, Sistem Kehakiman Islam, Undang-Undang Antarabangsa Perbandingan serta Reformasi Undang-Undang Islam. Beliau memperoleh Ijazah Sarjana Muda Syariah dari Universiti Malaya (UM), diikuti Ijazah Sarjana Undang-Undang Perbandingan serta Ijazah Doktor Falsafah (PhD) dari Ahmad Ibrahim Kulliyyah of Laws (AIKOL), Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM).

 

 

Baca juga tulisan beliau bertajuk POLITIK : ANTARA PRINSIP DAN SURVIVAL DI SINI.

 

BERKONVOI MOTOSIKAL ADALAH AKTIVITI BERISIKO

Ada pihak yang mempertahankan aktiviti berkonvoi di jalan raya dengan alasan, "Berkonvoi tidak salah. Yang salah ialah peserta yang tidak mematuhi peraturan. Berkonvoi pun ada manfaat, dinyatakan beberapa manfaat...".

Dalam konteks sikap pengguna, penguatkuasaan undang2 dan keadaan sistem jalanraya kita, saya kurang setuju dengan pendapat ini walaupun ada hujah yang munasabah. Ini pendapat saya...

Keselamatan bukan hanya bergantung kepada sikap manusia, tetapi juga kepada kesesuaian tempat dan sistem jalanraya.

Kita tidak bermain bola di lebuh raya walaupun semua pemain berjanji akan mengikut peraturan dan diawasi oleh pengadil yang cekap. Kita juga tidak membenarkan perlumbaan basikal di jalan yang sesak semata-mata kerana pesertanya berdisiplin. Tempat yang tidak sesuai tetap mendedahkan risiko yang tinggi.

Lebih penting, risiko itu bukan hanya kepada peserta, tetapi turut melibatkan pengguna jalan raya yang lain. Bukan sekadar risiko cedera, tetapi juga cacat dan mati.

Begitu juga dengan konvoi motosikal. Jalan raya kita bukan dibina khusus untuk konvoi motosikal yang besar. Ia dikongsi dengan lori, bas, kereta dan pelbagai pengguna lain. Apabila puluhan atau ratusan motosikal bergerak sebagai satu kumpulan, satu kesilapan kecil sahaja sudah cukup mencetuskan kesan berantai yang meragut banyak nyawa.

Dalam keselamatan jalan raya, kita tidak boleh bergantung kepada harapan bahawa semua orang akan sentiasa memandu atau menunggang dengan sempurna. Manusia tetap melakukan kesilapan.

Sebab itu, langkah yang paling berkesan bukan sekadar mengingatkan peserta supaya berhati-hati, tetapi mengelakkan aktiviti berisiko tinggi daripada dilakukan dalam persekitaran yang memang tidak direka untuknya.

Kadang-kadang, keputusan yang paling bijak bukanlah mencari cara untuk mengurangkan risiko, tetapi memilih untuk tidak mengambil risiko itu sejak awal.

Catatan: Tulisan di atas tidak merangkumi konvoi kenderaan resmi yang dipantau pergerakannya oleh pihak berkuasa.

DDrRN

13hb Julai 2026

POLITIK : ANTARA PRINSIP DAN SURVIVAL

 

Penulis : Dr.Ruzman Md Noor

Ramai melihat politik hanya melalui kaca mata siapa kawan dan siapa lawan. Hakikatnya, politik juga adalah soal survival.

PAS mempunyai fikrah politik yang jelas. Matlamat besarnya ialah memastikan pengaruh politik Islam dan Melayu terus kekal. Samada versi Islam mereka itu betul ataupun tidak, bukan skop perbincangan di sini. UMNO pula, walaupun sering dikritik dengan pelbagai kelemahannya, masih menjadikan survival politik Melayu sebagai naratif utamanya.

PAS sedar bahawa dalam sistem politik Malaysia yang berbilang kaum dan parti, peluang untuk memerintah secara bersendirian amat tipis. Sebab itu PAS sentiasa mencari ruang untuk bekerjasama dengan mana-mana pihak yang dianggap boleh membantu mencapai sebahagian daripada matlamatnya. Dalam realiti ini, agenda seperti pelaksanaan hudud bukan lagi keutamaan yang sering dilaungkan kerana mereka sendiri memahami kekangan politik yang wujud.

Jika PAS memilih bekerjasama dengan BN, ia sebenarnya memberi nafas baharu kepada UMNO. Dalam senario itu, tidak mustahil selepas PRU-16, Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid Hamidi menjadi Perdana Menteri, PAS menyertai kerajaan dan memperoleh beberapa portfolio Kabinet.

Namun, jika melihat sejarah politik negara, hubungan itu mungkin tidak kekal lama. Apabila kepentingan politik berubah atau berlaku pertembungan, mereka boleh berpisah semula. PAS kembali menjadi pembangkang, UMNO meneruskan haluannya, dan mungkin akan muncul pula gabungan politik yang baharu.

Begitulah politik Malaysia. Tiada kawan yang kekal, tiada musuh yang kekal. Yang kekal hanyalah kepentingan politik dan kelangsungan parti.

Pada pandangan saya, sekiranya PAS memilih untuk bekerjasama dengan DS Anwar Ibrahim (DSAI) sejak awal pembentukan Kerajaan Perpaduan, landskap politik negara mungkin berbeza. Kehadiran PAS berpotensi mewujudkan keseimbangan yang lebih baik dalam kerajaan, memberi lebih banyak ruang kepada agenda Islam dan Melayu, mengurangkan kebergantungan kepada parti-parti lain, serta sekali gus menepis persepsi sebahagian rakyat bahawa DSAI terlalu dipengaruhi oleh rakan-rakan gabungannya, termasuk parti yang majoriti penyokongnya bukan Melayu. Ini cuma ramalan saya.

UMNO tidak banyak berubah. PAS juga tidak banyak berubah. Yang berubah ialah susunan kerusi di meja rundingan.

Rakyat pula tidak berada di meja rundingan. Tugas kita hanyalah memerhati, menilai dan membuat pilihan apabila tiba hari mengundi.

Seperti kata seorang politikus "Kepelikan politik, berlawan di negeri, berkawan di pusat". Itu hanya satu daripada banyak paradoks politik Malaysia. Jangan terkejut jika esok lawan menjadi kawan, dan lusa kawan kembali menjadi lawan atau berkawan dengan kawan lawan.

Dr.Ruzman Md Noor

13hb Julai 2026

BIOGRAFI DR.RUZMAN MD NOOR

Dr. Ruzman Md Noor ialah seorang Profesor Madya (Bersara) dari Jabatan Syariah dan Undang-Undang, Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya, Kuala Lumpur. Bidang kepakaran beliau merangkumi Undang-Undang Keterangan Islam, Undang-Undang Keterangan Perbandingan, Sistem Kehakiman Islam, Undang-Undang Antarabangsa Perbandingan serta Reformasi Undang-Undang Islam.

Beliau memperoleh Ijazah Sarjana Muda Syariah dari Universiti Malaya (UM), diikuti Ijazah Sarjana Undang-Undang Perbandingan serta Ijazah Doktor Falsafah (PhD) dari Ahmad Ibrahim Kulliyyah of Laws (AIKOL), Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM).

BEKAM : APA PENDAPAT PERUBATAN MODEN

 

Bekam Dari Perspektif Perubatan Moden

Bekam atau hijama merupakan kaedah rawatan tradisional yang telah diamalkan sejak lebih 5,000 tahun lalu di pelbagai tamadun. Secara umum, terdapat dua jenis bekam, iaitu bekam kering yang hanya menggunakan sedutan pada kulit dan bekam basah yang melibatkan torehan kecil untuk mengeluarkan sedikit darah. Amalan ini turut dikenali dalam sejarah Islam, namun ia juga telah lama diamalkan sebelum kedatangan Islam.

Pengamal bekam mendakwa rawatan ini mampu merawat pelbagai penyakit seperti darah tinggi, diabetes, migrain, asma, penyakit sendi, strok, masalah kesuburan dan banyak lagi. Pelbagai teori dikemukakan bagi menerangkan mekanisme bekam, termasuk meningkatkan aliran darah, merangsang sistem imun, membuang toksin dan "darah kotor". Walau bagaimanapun, kebanyakan teori ini masih belum disokong oleh bukti saintifik yang kukuh.

Daripada perspektif perubatan moden, keberkesanan sesuatu rawatan perlu dibuktikan melalui kajian klinikal yang berkualiti tinggi, seperti randomized controlled trial (RCT) dan systematic review. Testimoni, pengalaman individu serta kajian makmal semata-mata tidak memadai untuk membuktikan sesuatu rawatan benar-benar berkesan.

Semakan terhadap kajian-kajian saintifik mengenai bekam menunjukkan bahawa majoriti kajian yang diterbitkan mempunyai kelemahan dari segi metodologi. Kebanyakannya melibatkan bilangan peserta yang kecil, tiada kumpulan kawalan, tiada kaedah blinding, dan berisiko tinggi menghasilkan keputusan yang berat sebelah (bias). Oleh itu, banyak dakwaan mengenai manfaat bekam masih belum dapat disahkan secara saintifik.

Bukti terbaik yang ada pada masa ini menunjukkan bekam mungkin memberikan kelegaan jangka pendek terhadap beberapa jenis kesakitan seperti sakit leher, sakit belakang, sakit bahu, sakit kepala dan kesakitan akibat herpes zoster (kayap). Namun, keberkesanannya adalah sederhana dan masih sukar dipastikan sama ada ia benar-benar disebabkan oleh bekam atau sebahagiannya berpunca daripada kesan plasebo.

Bagi penyakit lain seperti diabetes, hipertensi, penyakit jantung, strok, penyakit buah pinggang, kanser dan pelbagai penyakit kronik lain, sehingga kini belum terdapat bukti saintifik yang kukuh bahawa bekam mampu merawat atau menyembuhkan penyakit-penyakit tersebut. Justeru, bekam tidak boleh dijadikan pengganti kepada rawatan moden yang terbukti berkesan.

Dari aspek keselamatan, bekam secara amnya selamat jika dilakukan oleh pengamal yang terlatih dan mematuhi prosedur kebersihan serta kawalan jangkitan. Namun, bekam basah tetap mempunyai risiko seperti lebam, pendarahan, jangkitan, parut, kekurangan darah dan penularan penyakit bawaan darah seperti hepatitis dan HIV jika prosedur tidak dilakukan dengan betul. Oleh itu, terdapat beberapa keadaan di mana bekam perlu dielakkan atau dilakukan dengan berhati-hati, termasuk pada pesakit yang mengambil ubat pencair darah, mengalami gangguan pembekuan darah atau mempunyai penyakit tertentu.

Dalam perubatan moden, pengeluaran darah hanya digunakan bagi beberapa penyakit tertentu melalui prosedur phlebotomy yang dilakukan di bawah pengawasan pakar. Prosedur ini tidak sama dengan bekam dan tidak boleh digantikan sesuka hati kerana mempunyai petunjuk, kaedah dan pemantauan yang berbeza.

Kesimpulannya, berdasarkan bukti saintifik semasa, bekam boleh dipertimbangkan sebagai rawatan pelengkap (complementary therapy) bagi membantu mengurangkan kesakitan atau memberikan rasa relaks kepada sesetengah individu. Namun, ia tidak sepatutnya menggantikan rawatan moden yang telah terbukti berkesan. Dakwaan bahawa bekam mampu merawat pelbagai penyakit kronik tanpa bukti saintifik yang kukuh merupakan overclaim yang boleh mengelirukan masyarakat dan menyebabkan pesakit menangguhkan rawatan yang sepatutnya.

Pendekatan yang paling wajar ialah mengamalkan perubatan berasaskan bukti (evidence-based medicine), iaitu menerima manfaat bekam yang telah disokong oleh kajian, tetapi pada masa yang sama menolak dakwaan yang belum dibuktikan secara saintifik. Dengan cara ini, bekam boleh terus diamalkan secara lebih selamat, beretika dan memberi manfaat kepada pesakit tanpa menjejaskan rawatan perubatan moden.

Dato' Dr.Rushdan Noor

RUJUKAN

El Sayed, Baghdad H, Taleb AA, et al. Al hijamah and oral honey for treating thalasaemia, condition of iron overload, and hyperferremia: toward improving the therapeutic outcomes Journal of Blood Medicine, 2014:5:219-237)

El Sayed Sm, Mahmoud HS, Nabo MMH. Medical and Scientific Bases of Wet Cupping Therapy (Al-hijamah):in Light of Modern Medicine and Prophetic Medicine, Alternative and integrative Medicine, 2013;2:5

Alshowafi FK. Effecct of Blood Cupping on Some Biochemical Parameter, Med J.Cairo Univ.,2010, 78(1):311-315

Ahmed SM, Madbouly NH, Maklad SS, Abu-Shady EA. Immunomodulatory effects of blood letting cupping therapy in patients with rheumatoid arthritis. Egypt J Immunol, 2005;12(2):39-51

Zhang CQ, Liang TJ, Zhang W. Effects of drug cupping therapy on immune function in chronic asthmatic bronchitis patients during protracted period, Zhonqquo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi, 2006;26(11):984-7)

Tagil SM, Celik HT, Ciftci S, et al. Wet-cupping removes oxidants and decreases oxidative stress. Complement Ther Med, 2014;22(6):1032-6

Cao H,Li Xun, Yan X, et al. Cupping therapy for acute and chronic pain management: a systematic review of randomized clinical trials. Journal of Traditional Chinese Medical Sciences, 2014;1:49-61

Chen B, Li MY, Liu PD, Guo Y, Chen ZL. Alternative medicine: an update on cupping therapy, Commissioned Review. Q J Med, 2014, Nov 20, doi:10.1093/qimed/hcu227

Cao H, Han M, Li Xun, et al. Clinical research evidence of cupping therapy in China: A systematic literature review, BMC Complementary and Alternative Med, 2010:70

Cao H, Li Xun, Liu J. An Update Review of the Efficacy of Cupping Therapy. PLos ONE, 2012;7(2):e31793.doi:10.1371/journal.one.0031793

3Kim JI, Lee MS, Lee DH, Boddy K, Ernst E. Review Article: Cupping for treating Pain: A systematic Review. Evidence based Complementary and Alternative Medicine, 2011;Article 11, 1-7. Doi:10.1093/ecam/nep035

   Lee MS, Choy TS, Shin BC, et al. Cupping for stroke rehabilitation: a systematic review. Journal of the neurological sciences, 2010;294(1-2):70-73)

   Ranaei-siadat SO, Kheirandish H, Niasari et al. The effect of cupping (hejamat) on blood biochemical and immunological parameters. Iranian Journal of Pharmaceutical Research, 2004;3(Sup 2):31-32).

   Bilal M, Alam Khan R, Ahmed A & Afroz S. Partial evaluation of technique used in cupping. Journal of Basic and Applied Science,2011;7:65-68,

   Mahdavi Vaez MR, Ghazanfari T, Aghani M, et al. Evaluation of the effects of traditional cupping on the biochemical, haematological and immunological factors of human venous blood.A Compendium of Essays on Alternative Therapy

  Greenstone G. The history of bloodletting. BC Medical Journal, 2010;52(1):12-14

  Chun ZJ, Ao YJ, Jing XC, Kai S, Jin LJ. Burn induced by cupping therapy in a burn center in Northeast China. Wounds, 2014;26(7):214-220

   Moon Sh, Han HH, Rhie JW. Factitious panniculitis induced by cupping therapy. J Craniofac Surg, 2011; 22(6):2412-4, doi: 10.1097/SCS.0b013e318231fed6

   https://muftiwp.gov.my/artikel/irsyad-al-hadith/1521-irsyad-al-hadith-siri-ke-36-berbekam

     

   Al Bedah A, et al. The medical perspective of cupping  therapy: Effects and mechanism of action. Journal of Traditional and Complementary Medicine. Volume 9, Issue 2, April 2019, Pages 90-97

  https://www.rcpe.ac.uk/sites/default/files/thomas_0.pdf

http://www.bcmj.org/sites/default/files/BCMJ_52Vol1_bloodletting-premise.pdf

KAJIAN TERBARU: SELEPAS 13 BILLION DOS VAKSIN COVID-19 - APA KATA SAINS TENTANG VAKSIN mRNA ?

Selepas lebih 13 bilion dos vaksin COVID-19 mRNA diberikan di seluruh dunia, para penyelidik telah menghimpunkan bukti daripada ujian klinikal, kajian dunia sebenar dan sistem pemantauan keselamatan global. Kesimpulan mereka jelas: vaksin mRNA mempunyai profil keselamatan yang baik dan sangat berkesan dalam mengurangkan risiko COVID-19 yang teruk.

Kajian ini turut menjelaskan bahawa mRNA tidak mengubah DNA manusia. Sebaliknya, ia hanya memberi arahan sementara kepada sel untuk menghasilkan protein yang membantu sistem imun mengenali virus. Molekul mRNA kemudiannya akan diuraikan secara semula jadi dalam tempoh yang singkat.

Dari segi keberkesanan, vaksin mRNA didapati memberikan kira-kira 93% perlindungan terhadap kemasukan ke hospital dan 94% perlindungan terhadap kematian dalam tempoh awal selepas vaksinasi. Walaupun perlindungan terhadap jangkitan boleh berkurang mengikut masa dan kemunculan varian baharu, perlindungan terhadap penyakit yang serius kekal tinggi, terutama dalam kumpulan berisiko.

Dari aspek keselamatan pula, kesan sampingan serius seperti miokarditis dan perikarditis adalah sangat jarang berlaku, dianggarkan sekitar 12.6–35.6 kes bagi setiap sejuta dos. Kajian juga menyatakan bahawa risiko mengalami keradangan otot jantung adalah lebih tinggi akibat jangkitan COVID-19 berbanding selepas menerima vaksin.

Selain pandemik COVID-19, teknologi mRNA kini sedang dibangunkan untuk pelbagai kegunaan lain termasuk vaksin influenza, RSV, rawatan kanser yang diperibadikan dan beberapa penyakit lain. Ini menunjukkan bahawa teknologi mRNA berpotensi menjadi salah satu platform penting dalam perkembangan perubatan moden.

Dato' Dr.Rushdan Noor

7hb Julai 2026

RUJUKAN

Blakney A, Top KA, Cowling BJ, et al. (2026). Safety and efficacy of mRNA vaccines: a mechanistic and public health perspective. The Lancet, 407(10561): 1–20. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(26)00512-X

MENGAPA TESTIMONI MENGELIRUKAN? INILAH SEBAB SAINS TIDAK MENGANGGAPNYA SEBAGAI BUKTI YANG KUKUH

 

Setiap hari kita melihat pelbagai testimoni di media sosial. Ada yang mendakwa berjaya menurunkan berat badan, mengawal diabetes, menyembuhkan sakit sendi, mengecutkan ketumbuhan, malah ada yang mendakwa kanser hilang selepas mengambil sesuatu produk.

Apabila melihat ramai individu berkongsi pengalaman yang positif, kita mudah beranggapan bahawa produk tersebut benar-benar berkesan. Hakikatnya, testimoni bukanlah bukti saintifik.

Inilah sebab utama mengapa dalam bidang perubatan dan sains, sesuatu ubat atau produk kesihatan tidak boleh dipasarkan dengan hanya bersandarkan testimoni.

Bayangkan terdapat seramai 50,000 orang yang menggunakan Produk A. Daripada jumlah itu, hanya 1,000 orang memberikan testimoni bahawa mereka berjaya.

Apabila 1,000 testimoni ini dikumpulkan dalam video, poster dan media sosial, orang ramai akan merasakan produk tersebut sangat berkesan. Sedangkan mereka tidak mengetahui bahawa 1,000 orang itu hanyalah 2% daripada keseluruhan pengguna. Bagaimana pula dengan baki 49,000 orang (98%) yang tidak mendapat manfaat? Mereka biasanya tidak ditonjolkan, malah ramai yang tidak berkongsi pengalaman mereka.

Fenomena ini dikenali sebagai survivorship bias, iaitu kita hanya melihat kisah mereka yang kelihatan "berjaya", manakala mereka yang gagal atau tidak mendapat manfaat tidak diberi perhatian. Akibatnya, gambaran yang diterima oleh orang ramai menjadi berat sebelah.

Lebih penting lagi, seseorang yang sembuh selepas mengambil sesuatu produk tidak semestinya sembuh kerana produk tersebut.

Terdapat pelbagai kemungkinan lain. Penyakit itu mungkin sembuh secara semula jadi mengikut peredaran masa. Pesakit mungkin turut mengambil rawatan daripada doktor pada masa yang sama. Mereka mungkin mengubah gaya hidup seperti menjaga pemakanan, bersenam dan tidur dengan lebih baik. Ada juga yang mengalami kesan plasebo, iaitu keadaan di mana seseorang berasa lebih baik kerana mempercayai bahawa rawatan itu berkesan, walaupun produk tersebut sebenarnya tidak mempunyai kesan terapeutik terhadap penyakit berkenaan.

Oleh sebab itulah, sains tidak bergantung kepada testimoni untuk menentukan sama ada sesuatu rawatan benar-benar berkesan.

Sebelum sesuatu ubat diluluskan untuk digunakan, ia perlu melalui proses penyelidikan yang panjang. Kajian biasanya bermula di makmal (praklinikal), diikuti dengan kajian klinikal Fasa 1 untuk menilai keselamatan, Fasa 2 untuk melihat keberkesanan awal dan menentukan dos yang sesuai, serta Fasa 3 yang melibatkan sejumlah besar peserta bagi membandingkan ubat tersebut dengan plasebo atau rawatan standard. Hanya selepas melalui keseluruhan proses ini barulah keberkesanan dan keselamatan sesuatu rawatan dapat dinilai dengan lebih meyakinkan.

Kajian klinikal juga direka dengan teliti untuk mengurangkan pelbagai bentuk bias. Peserta dipilih mengikut kriteria tertentu, dibahagikan secara rawak kepada kumpulan rawatan dan kumpulan kawalan, malah dalam banyak kajian, peserta dan penyelidik sendiri tidak mengetahui siapa yang menerima ubat sebenar atau plasebo. Pendekatan ini membantu memastikan keputusan yang diperoleh benar-benar berpunca daripada rawatan yang diuji, bukannya disebabkan faktor lain.

Sebaliknya, testimoni tidak mempunyai semua kawalan ini. Ia hanya menceritakan pengalaman individu tanpa dapat membuktikan hubungan sebab dan akibat.

Ini tidak bermaksud setiap individu yang memberikan testimoni berbohong. Ramai yang benar-benar percaya mereka telah mendapat manfaat. Namun, pengalaman peribadi tidak boleh dijadikan bukti bahawa sesuatu produk benar-benar berkesan untuk orang lain.

Sebab itu, pengguna perlu berhati-hati apabila melihat iklan yang dipenuhi testimoni. Lebih banyak testimoni tidak semestinya lebih banyak bukti. Apa yang lebih penting ialah sama ada produk tersebut telah dinilai melalui kajian klinikal yang berkualiti, diterbitkan dalam jurnal saintifik dan disahkan selamat serta berkesan oleh pihak berkuasa yang berkaitan.

Kesimpulannya, testimoni boleh menjadi titik permulaan untuk mencetuskan hipotesis, tetapi ia bukan bukti keberkesanan. Dalam dunia sains, keputusan rawatan tidak dibuat berdasarkan kisah individu, sebaliknya berdasarkan bukti yang dikumpulkan secara sistematik daripada ribuan peserta melalui kajian klinikal yang direka dengan teliti. Kesihatan terlalu berharga untuk dipertaruhkan hanya kerana beberapa testimoni yang kelihatan meyakinkan.

Dato' Dr. Rushdan Noor

4hb Julai 2026

KARBOHIDRAT BUKAN MUSUH – YANG PENTING PILIH DENGAN BIJAK

 

Ramai orang menyangka bahawa sesiapa yang menghidap diabetes atau ingin mengawal gula darah perlu mengelakkan karbohidrat sepenuhnya. Hakikatnya, tanggapan ini tidak tepat.

Karbohidrat ialah sumber tenaga utama badan. Otak, otot dan banyak organ lain bergantung kepada glukosa yang terhasil daripada karbohidrat untuk berfungsi dengan baik. Yang penting bukanlah menghapuskan karbohidrat, tetapi memilih jenis yang sesuai dan mengawal kuantitinya.

Makanan seperti oat, kekacang, ubi keledek, buah-buahan segar dan bijirin penuh umumnya mengandungi lebih banyak serat. Serat membantu memperlahankan penyerapan glukosa, sekali gus mengurangkan lonjakan gula darah selepas makan.

Ramai juga percaya bahawa beras perang sentiasa lebih baik daripada beras putih. Sebenarnya, keadaan ini tidak semudah itu. Indeks glisemik (GI) berbeza mengikut varieti dan cara penyediaan. Malah, sesetengah beras putih mempunyai GI yang lebih rendah daripada sesetengah beras perang. Oleh itu, jumlah nasi yang dimakan dan apa yang dimakan bersama nasi sering kali lebih penting daripada warna beras itu sendiri.

Cara yang mudah diamalkan ialah konsep Pinggan Sihat:

 ½ pinggan sayur-sayuran

¼ pinggan protein tanpa lemak

¼ pinggan karbohidrat

Di samping itu, kurangkan minuman bergula, elakkan hidangan yang terlalu besar, dan jadikan buah segar sebagai pilihan berbanding jus buah.

Kesimpulannya, karbohidrat bukan musuh. Tiada makanan yang perlu diharamkan sepenuhnya bagi kebanyakan orang. Kesihatan yang baik bukan datang daripada mengelakkan satu jenis makanan, tetapi daripada mengamalkan pemakanan yang seimbang, mengawal saiz hidangan, kekal aktif, dan konsisten dengan gaya hidup sihat.

Ingatlah: Bukan semua karbohidrat itu sama, dan bukan semua nasi itu "jahat". Yang lebih penting ialah apa yang kita makan, berapa banyak kita makan, dan bagaimana keseluruhan hidangan itu disusun.

Dato'Dr.Rushdan Noor

30hb Jun 2026

KITARAN HIDUP SEORANG INFLUENCER: ANTARA KEBAJIKAN, JENAMA DAN DUNIA PERNIAGAAN

Dalam era media sosial, lahir satu kelompok baharu yang mempunyai pengaruh besar terhadap masyarakat—influencer atau pempengaruh. Mereka datang daripada pelbagai latar belakang; ada yang bergelar doktor, profesor, ustaz, guru, peguam, jurutera atau individu biasa yang memiliki kemahiran berkomunikasi dengan baik.

Mereka mampu menyampaikan ilmu dalam bahasa yang mudah difahami, dekat dengan masyarakat dan lebih pantas daripada saluran media tradisional. Tidak dinafikan, ramai yang telah memberi manfaat besar kepada masyarakat melalui perkongsian ilmu dan pengalaman.

Namun, seperti mana-mana fenomena sosial, dunia influencer juga mempunyai satu kitaran yang menarik untuk diperhatikan.

Bermula Dengan Niat Yang Baik

Kebanyakan influencer bermula dengan niat yang positif. Mereka berkongsi ilmu secara sukarela, menjawab persoalan masyarakat dan menghasilkan kandungan yang memberi manfaat.

Apabila kandungan mereka berkualiti, pengikut mula bertambah. Orang ramai berkongsi video mereka, media mula menjemput mereka, dan nama mereka semakin dikenali.

Pada tahap ini, mereka membina sesuatu yang sangat bernilai—kepercayaan masyarakat.

Apabila Populariti Bertukar Menjadi Modal

Semakin ramai pengikut, semakin tinggi nilai jenama seseorang influencer.

Undangan ceramah mula dibayar. Kursus diperkenalkan. Buku diterbitkan. Produk dilancarkan. Perkhidmatan profesional mula berkembang menjadi sebuah perniagaan.

Semuanya ini bukanlah sesuatu yang salah. Malah, setiap individu berhak memperoleh pendapatan daripada kepakaran dan usaha mereka.

Masalah hanya bermula apabila pengaruh digunakan untuk mempengaruhi keputusan pengikut tanpa disokong oleh fakta, bukti atau pertimbangan yang seimbang.

Daripada Penyampai Ilmu Kepada Pengurus Empayar

Apabila perniagaan semakin besar, fokus juga mula berubah.

Influencer bukan lagi sekadar menghasilkan kandungan, tetapi perlu mengurus pekerja, pemasaran, jualan, pelaburan dan pelbagai projek lain.

Ada yang menubuhkan pusat pendidikan, pusat latihan, klinik, yayasan, pusat ibadah atau organisasi kebajikan. Ada yang mengumpulkan dana daripada orang ramai bagi membiayai projek-projek tersebut.

Sekali lagi, semua ini boleh menjadi usaha yang sangat baik jika diurus secara telus, amanah dan profesional.

Namun dalam sesetengah keadaan, kandungan asal yang membina nama mereka semakin berkurangan kerana sebahagian besar tenaga telah tertumpu kepada pengembangan perniagaan.

Bahaya Apabila Peminat Bertukar Menjadi Pentaksub

Inilah fasa yang paling membimbangkan.

Sebahagian pengikut tidak lagi menilai setiap kenyataan berdasarkan bukti, tetapi berdasarkan siapa yang mengatakannya.

Apa sahaja yang keluar daripada mulut influencer dianggap benar.

Sebarang kritikan pula dianggap sebagai serangan.

Lebih membimbangkan apabila ada influencer yang mula mempercayai bahawa mereka sentiasa betul kerana dikelilingi oleh pujian yang berterusan.

Di sinilah lahirnya budaya taksub.

Tidak Semua Influencer Sama

Adalah tidak adil untuk meletakkan semua influencer dalam kelompok yang sama.

Ramai yang terus istiqamah menyampaikan ilmu walaupun sudah terkenal.

Ramai juga yang berjaya mengembangkan perniagaan tanpa mengorbankan integriti.

Sebaliknya, terdapat juga segelintir yang akhirnya lebih banyak menjual produk daripada menyampaikan ilmu, lebih banyak membina jenama daripada membina masyarakat.

Seperti profesion lain, setiap individu perlu dinilai berdasarkan akhlak, integriti dan tindakannya, bukan semata-mata popularitinya.

Setiap Populariti Ada Kitarannya

Media sosial bergerak pantas.

Hari ini seseorang berada di kemuncak.

Esok muncul wajah baharu yang lebih segar, lebih kreatif dan lebih dekat dengan generasi semasa.

Ada influencer yang mampu menyesuaikan diri dan terus relevan.

Ada yang kekal sebagai tokoh dalam bidang masing-masing.

Ada juga yang kembali kepada kerjaya asal apabila populariti mula menurun.

Kitaran ini merupakan lumrah dalam dunia yang bergantung kepada perhatian manusia.

Nasihat Kepada Orang Awam

Sebagai pengguna media sosial, kita juga mempunyai tanggungjawab.

Jangan mengukur kebenaran berdasarkan jumlah pengikut.

Jangan menganggap seseorang pakar dalam semua perkara hanya kerana beliau pakar dalam satu bidang.

Bezakan antara ilmu, pendapat, promosi dan pemasaran.

Sentiasa semak fakta daripada sumber yang sahih, terutama apabila melibatkan agama, kesihatan, kewangan dan keselamatan.

Yang paling penting, jangan sekali-kali meletakkan seseorang manusia pada kedudukan yang tidak boleh ditegur.

Penutup

Influencer bukanlah musuh masyarakat. Malah ramai yang telah membawa perubahan yang sangat positif.

Namun, pengaruh ialah satu amanah yang besar. Semakin besar pengaruh seseorang, semakin besar juga tanggungjawab moral yang dipikulnya.

Bagi masyarakat pula, hormatilah ilmu, bukan ketaksuban kepada individu.

Kerana akhirnya, kebenaran tidak diukur dengan jumlah pengikut, jumlah tontonan atau jumlah "likes", tetapi dengan ilmu yang sahih, akhlak yang baik dan manfaat yang dibawa kepada masyarakat.

Dato' Dr.Rushdan Noor

28hb Jun 2026

DIET TANPA KARBOHIDRAT : BOLEH, TETAPI BUKAN YANG TERBAIK

Diet Tanpa Karbohidrat: Adakah Ia Pilihan Terbaik?

Trend diet tanpa karbohidrat semakin popular kerana ramai mendakwa ia membantu menurunkan berat badan dengan cepat. Antara hujah yang sering digunakan ialah tubuh manusia boleh menghasilkan glukosa sendiri melalui proses glukoneogenesis. Dari sudut sains, perkara ini memang benar. Tubuh boleh menghasilkan glukosa daripada protein dan lemak apabila pengambilan karbohidrat sangat rendah, membolehkan seseorang terus hidup walaupun hampir tidak mengambil karbohidrat.

Namun, hakikat bahawa kita boleh hidup tanpa karbohidrat tidak bermaksud diet tanpa karbohidrat adalah diet yang paling sihat. Banyak makanan yang terbukti bermanfaat untuk kesihatan seperti buah-buahan, kekacang, oat, bijirin penuh dan pelbagai sayur-sayuran turut mengandungi karbohidrat serta kaya dengan serat, vitamin dan mineral.

Diet rendah karbohidrat boleh membantu penurunan berat badan kerana meningkatkan rasa kenyang dan mengurangkan pengambilan kalori. Walau bagaimanapun, kajian jangka panjang menunjukkan kejayaan menurunkan berat badan lebih bergantung kepada pematuhan terhadap diet dan jumlah kalori yang diambil, bukannya penghapusan karbohidrat semata-mata.

Antara diet yang mengehadkan karbohidrat secara ketara ialah Diet Keto, Carnivore dan Atkins. Diet-diet ini boleh membantu penurunan berat badan, terutama dalam jangka pendek, tetapi ia juga mempunyai kelemahan. Pengurangan besar sumber karbohidrat boleh menyebabkan pengambilan serat, vitamin, mineral dan fitonutrien daripada buah-buahan, kekacang dan bijirin penuh menjadi berkurangan. Selain itu, ramai individu mendapati diet sebegini sukar dikekalkan kerana memerlukan perubahan besar terhadap tabiat pemakanan dan budaya makan harian.

Dari sudut saintifik, bukti manfaat jangka panjang diet yang sangat rendah karbohidrat terhadap kesihatan keseluruhan masih kurang kukuh berbanding corak pemakanan yang lebih seimbang seperti diet Mediterranean. Corak pemakanan ini menekankan makanan sebenar dan kurang diproses, termasuk sayur-sayuran, buah-buahan, kekacang, bijirin penuh, ikan, protein berkualiti dan lemak tidak tepu.

Bagi masyarakat Melayu dan kebanyakan masyarakat Asia, nasi dan bijirin telah lama menjadi sebahagian daripada corak pemakanan tradisional. Menghapuskan karbohidrat sepenuhnya bukan sekadar menukar satu jenis makanan, tetapi mengubah keseluruhan corak pemakanan. Persoalannya ialah sama ada perubahan yang begitu drastik itu realistik, mampan dan mempunyai bukti manfaat jangka panjang yang mencukupi untuk populasi umum.

Sebaliknya, kita sudah mempunyai bukti yang lebih kukuh bahawa penurunan berat badan boleh dicapai melalui defisit kalori tanpa perlu menghapuskan nasi atau karbohidrat sepenuhnya. Mengurangkan saiz hidangan nasi, meningkatkan pengambilan sayur-sayuran, memilih sumber protein berkualiti, mengurangkan minuman bergula dan makanan ultra-proses serta meningkatkan aktiviti fizikal mampu menghasilkan penurunan berat badan yang signifikan.

Jika dilihat kepada corak pemakanan yang mempunyai bukti paling kuat untuk kesihatan jangka panjang, ia bukanlah diet sifar karbohidrat tetapi lebih hampir kepada konsep diet Mediterranean. Corak ini boleh disesuaikan dengan budaya tempatan tanpa perlu meninggalkan nasi sepenuhnya. Nasi hanya menjadi sebahagian daripada hidangan, bukannya komponen terbesar dalam pinggan.

KESIMPULAN

Persoalan yang wajar ditanya bukanlah sama ada kita boleh hidup tanpa karbohidrat, tetapi sama ada wajar mengubah corak pemakanan masyarakat secara drastik kepada satu pendekatan yang bukti jangka panjangnya masih terhad. Berdasarkan bukti semasa, pendekatan yang lebih munasabah bagi kebanyakan orang ialah memperbaiki diet tradisional yang sedia ada, bukannya menggantikannya dengan diet yang sangat ekstrem. Matlamat utama bukanlah makan tanpa karbohidrat, tetapi makan dengan lebih berkualiti, lebih seimbang dan dalam jumlah kalori yang bersesuaian.

Dato'Dr.Rushdan Noor

22hb Jun 2026

RUJUKAN

1. Feinman RD, Pogozelski WK, Astrup A, et al. Dietary carbohydrate restriction as the first approach in diabetes management: Critical review and evidence base. Nutrition. 2015;31(1):1-13.

2. Bueno NB, de Melo ISV, de Oliveira SL, da Rocha Ataide T. Very-low-carbohydrate ketogenic diet v. low-fat diet for long-term weight loss: A meta-analysis of randomised controlled trials. British Journal of Nutrition. 2013;110(7):1178-1187.

3. Gardner CD, Trepanowski JF, Del Gobbo LC, et al. Effect of low-fat vs low-carbohydrate diet on 12-month weight loss in overweight adults. JAMA. 2018;319(7):667-679.

4. Ludwig DS, Willett WC, Volek JS, Neuhouser ML. Dietary fat: From foe to friend? Science. 2018;362(6416):764-770.

5. Estruch R, Ros E, Salas-Salvadó J, et al. Primary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet. New England Journal of Medicine. 2018;378:e34.

6. Martínez-González MA, Gea A, Ruiz-Canela M. The Mediterranean diet and cardiovascular health. Circulation Research. 2019;124(5):779-798.

7. U.S. Department of Agriculture & U.S. Department of Health and Human Services. Dietary Guidelines for Americans 2020–2025.

8. World Health Organization (WHO). Healthy Diet Fact Sheet. Updated 2024.

LDL TEROKSIDA ("OXIDIZED LDL"): PENTING TETAPI BUKAN PERKARA UTAMA

Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, istilah "LDL teroksida" atau oxidized LDL (oxLDL) semakin kerap muncul dalam media sosial, blog kesihatan dan promosi pelbagai suplemen. Ada yang mendakwa bahawa LDL biasa bukanlah masalah sebenar. Sebaliknya, hanya LDL yang telah teroksida yang menyebabkan salur darah tersumbat dan membawa kepada serangan jantung.

Kenyataan ini tidak sepenuhnya salah, tetapi ia juga tidak menceritakan keseluruhan gambar.

Secara biologi, LDL teroksida memang memainkan peranan dalam pembentukan plak aterosklerosis. Apabila partikel LDL memasuki dinding arteri, sebahagiannya boleh mengalami proses pengoksidaan. Sel-sel pertahanan badan yang dipanggil makrofaj kemudian akan "memakan" LDL teroksida ini dan berubah menjadi foam cells. Pengumpulan foam cells inilah yang menjadi antara langkah awal pembentukan plak dalam salur darah.

Oleh sebab itu, ramai beranggapan bahawa jika LDL teroksida terlibat dalam pembentukan plak, maka mengukur LDL teroksida mestilah lebih penting daripada mengukur LDL biasa. Namun di sinilah sains mula menjadi lebih menarik.

Kajian-kajian besar mendapati bahawa walaupun paras LDL teroksida sering dikaitkan dengan risiko penyakit jantung, kelebihan tersebut banyak berkurangan apabila faktor risiko lain seperti umur, tekanan darah tinggi, diabetes, obesiti dan tabiat merokok diambil kira. Dalam erti kata lain, seseorang yang mempunyai LDL teroksida tinggi biasanya juga mempunyai faktor-faktor risiko lain yang sememangnya meningkatkan risiko penyakit jantung.

Ini menyebabkan kebanyakan pakar kardiologi masih bergantung kepada penanda yang lebih kukuh dan terbukti seperti LDL-C, non-HDL kolesterol dan terutamanya ApoB untuk menilai risiko kardiovaskular.

Perkara yang lebih penting ialah tiada bukti kukuh bahawa mengurangkan LDL teroksida secara khusus melalui ujian khas atau suplemen antioksidan dapat mengurangkan serangan jantung atau memanjangkan hayat. Banyak kajian mengenai vitamin antioksidan dan suplemen tertentu menunjukkan keputusan yang mengecewakan walaupun ada yang berjaya memperbaiki beberapa penanda makmal.

Sebaliknya, apa yang terbukti berkesan masih perkara yang sama seperti yang telah diketahui sejak sekian lama: menurunkan LDL dan ApoB, berhenti merokok, mengawal tekanan darah, mengurus diabetes, menjaga berat badan serta kekal aktif secara fizikal. Langkah-langkah ini bukan sahaja mengurangkan risiko penyakit jantung, malah turut mengurangkan proses pengoksidaan LDL secara tidak langsung.

KESIMPULAN

LDL teroksida sememangnya terlibat dalam proses pembentukan plak aterosklerosis, tetapi mengukurnya secara rutin tidak terbukti lebih bermanfaat daripada penanda risiko yang telah lama digunakan seperti LDL dan ApoB. Daripada terlalu fokus kepada satu biomarker yang mahal dan kompleks, lebih baik memberi tumpuan kepada faktor risiko yang benar-benar terbukti boleh mengurangkan serangan jantung dan menyelamatkan nyawa.

Dato' Dr.Rushdan Noor

22hb Jun 2026

MEKANISMA SAINTIFIK BUKAN BUKTI KEBERKESANAN

 

MEKANISMA SAINTIFIK BUKAN BUKTI KEBERKESANAN

Dalam era media sosial, kita sering didedahkan kepada pelbagai dakwaan tentang produk kesihatan, suplemen dan kaedah rawatan baharu.

Pempengaruh kesihatan sering mengemukakan penerangan yang kedengaran sangat saintifik dengan istilah seperti "mengurangkan keradangan", "meningkatkan fungsi mitokondria", "mengaktifkan gen umur panjang" atau "menyahaktifkan sel kanser". 

Penjelasan sebegini sememangnya menarik perhatian dan boleh meyakinkan ramai orang bahawa sesuatu produk atau rawatan itu berkesan. Sedangkan produk yang dipromosikan itu hanyalah suplemen ataupun makanan, diwar2kan sebagai ubat.

Namun, dalam perubatan moden, penerangan saintifik yang cantik dan bunyinya sangat ilmiah tidak semestinya petunjuk atau bukti berkesan dan selamat.

Apa yang lebih penting ialah sama ada manfaat atau penjelasan itu dapat diterjemahkan pada manusia melalui kajian klinikal yang berkualiti tinggi. 

Sesuatu bahan mungkin menunjukkan kesan yang hebat di dalam tabung uji atau pada haiwan makmal, tetapi gagal memberikan manfaat yang sama apabila diuji pada manusia.

Sebagai contoh, seseorang mungkin mendakwa bahawa "Produk X mengandungi bahan A,B,C dan boleh mengurangkan keradangan, meningkatkan aktiviti mitokondria, mengaktifkan gen umur panjang dan mematikan sel kanser." Apabila diperiksa dengan lebih teliti, rupa-rupanya semua bukti yang dikemukakan hanya datang daripada kajian kultur sel, kajian tikus atau eksperimen makmal. 

Walaupun penemuan itu penting untuk memahami mekanisma biologi sesuatu bahan, ia masih belum membuktikan bahawa manusia yang mengambil bahan tersebut akan sembuh, hidup lebih lama, kurang mendapat penyakit atau menikmati kualiti hidup yang lebih baik.

Sejarah perubatan telah menunjukkan banyak contoh rawatan yang kelihatan sangat meyakinkan pada peringkat praklinikal tetapi akhirnya gagal dalam kajian klinikal. Ada yang didapati tidak memberi manfaat langsung, ada yang kesannya terlalu kecil untuk dianggap bermakna, dan ada juga yang akhirnya terbukti membawa mudarat kepada pesakit.

Oleh itu, apabila berdepan dengan sesuatu dakwaan kesihatan, soalan pertama yang patut ditanya bukanlah "Apakah mekanisma saintifiknya?" tetapi "Apakah ada bukti klinikal yang kukuh pada manusia yang menunjukkan ia berkesan dan selamat?" 

Inilah sebabnya perubatan berasaskan bukti menilai sesuatu rawatan berdasarkan hasil yang berlaku kepada pesakit, bukannya semata-mata berdasarkan teori yang kelihatan meyakinkan. 

Mekanisma saintifik boleh menjelaskan mengapa sesuatu rawatan mungkin berfungsi, tetapi hanya kajian klinikal yang boleh membuktikan sama ada ia benar-benar berkesan ke atas manusia.

Dato'Dr.Rushdan Noor

22hb Jun 2026

DOKTOR, PAKAR DAN BATAS KEPAKARAN

Dalam era media sosial, kita semakin mudah mendapat maklumat kesihatan daripada pelbagai sumber. Setiap hari ada doktor, pakar perubatan, ahli akademik dan pengamal kesihatan berkongsi pandangan tentang pelbagai isu. Keadaan ini secara umumnya memberi manfaat kepada masyarakat kerana ilmu perubatan menjadi lebih mudah diakses berbanding dahulu.

Namun, di sebalik perkembangan positif ini, terdapat satu perkara yang sering disalahfahami oleh orang awam. Ramai menganggap bahawa apabila seseorang itu bergelar doktor pakar, maka semua pandangannya dalam bidang perubatan mempunyai tahap autoriti yang sama. Hakikatnya, kepakaran dalam perubatan adalah jauh lebih khusus daripada yang disangka.

Seorang doktor pakar bukan sekadar seorang doktor yang mempunyai pengetahuan lebih mendalam. Beliau telah menjalani latihan khusus dalam bidang tertentu selama bertahun-tahun, menguruskan pesakit dalam bidang tersebut setiap hari, mengikuti perkembangan penyelidikan terkini dan membina pengalaman klinikal yang mendalam dalam skop yang tertentu. Sebab itulah wujudnya pelbagai disiplin dan subkepakaran dalam perubatan moden.

Sebagai contoh, pakar kardiologi mendalami penyakit jantung dan rawatan perubatan berkaitan jantung. Pakar bedah kardiotorasik pula mengkhusus dalam pembedahan jantung dan paru-paru. Kedua-duanya berkaitan dengan jantung, tetapi latihan, pengalaman dan skop amalan mereka tidak sama. Begitu juga seorang pakar endokrinologi, pakar nefrologi, pakar penyakit berjangkit atau pakar onkologi. Masing-masing mempunyai bidang tumpuan yang tersendiri.

Di sinilah timbul kekeliruan dalam kalangan masyarakat. Ramai yang gagal membezakan antara "seorang pakar" dan "pakar dalam bidang tertentu". Apabila seseorang doktor pakar mengulas sesuatu isu di media sosial, ada yang menganggap pandangannya mewakili autoriti tertinggi dalam isu tersebut walaupun topik yang dibincangkan sebenarnya berada di luar bidang kepakaran utamanya.

Sebagai contoh, seorang pakar jantung sememangnya layak dan berautoriti untuk membincangkan faktor risiko penyakit jantung, pengurusan kolesterol, tekanan darah tinggi dan pencegahan penyakit kardiovaskular. Namun apabila perbincangan menjadi sangat terperinci mengenai sains pemakanan, metodologi kajian nutrisi, keperluan nutrien tertentu atau perancangan diet khusus, bidang tersebut sebenarnya lebih dekat dengan kepakaran pemakanan dan dietetik.

Ini tidak bermaksud pakar jantung tidak boleh bercakap tentang diet. Malah mereka perlu memahami pemakanan kerana diet merupakan salah satu faktor penting yang mempengaruhi kesihatan jantung. Namun kebiasaannya mereka menyampaikan saranan diet berdasarkan garis panduan kardiologi dan bukti saintifik semasa. Dalam masa yang sama, pakar pemakanan dan dietetik pula mempunyai latihan yang lebih mendalam dalam aspek sains pemakanan itu sendiri.

Perbezaan ini penting difahami. Seseorang boleh mempunyai pengetahuan yang baik dalam bidang lain tanpa semestinya menjadi pakar dalam bidang tersebut. Kepakaran bukan sekadar mengetahui sesuatu topik, tetapi merangkumi latihan formal, pengalaman klinikal dan penglibatan berterusan dalam bidang berkenaan.

Sudah tentu ini tidak bermaksud seorang doktor tidak boleh bercakap mengenai bidang lain. Semua doktor mempunyai asas ilmu perubatan yang luas. Mereka dilatih untuk memahami fisiologi, patologi, farmakologi, epidemiologi dan prinsip-prinsip rawatan penyakit. Ramai juga yang membaca secara meluas dan mengikuti perkembangan ilmu di luar bidang kepakaran masing-masing.

Namun terdapat perbezaan penting antara menyampaikan maklumat berasaskan bukti dengan mengemukakan pendapat sebagai autoriti dalam bidang yang bukan kepakaran sendiri.

Seorang doktor boleh merujuk kepada garis panduan klinikal, konsensus antarabangsa dan kajian berkualiti tinggi untuk menerangkan sesuatu isu kepada masyarakat. Dalam keadaan ini, beliau tidak bercakap atas kapasiti kepakaran peribadinya semata-mata, sebaliknya menyampaikan apa yang menjadi konsensus ilmu semasa. Pendekatan ini bukan sahaja wajar, malah penting dalam usaha meningkatkan literasi kesihatan masyarakat.

Sebaliknya, masalah timbul apabila seseorang menggunakan status atau gelaran kepakarannya untuk mempertahankan pandangan yang bercanggah dengan konsensus bidang tertentu sedangkan beliau tidak mempunyai latihan atau pengalaman khusus dalam bidang tersebut. Lebih membimbangkan apabila orang awam menerima pandangan itu tanpa menilai sama ada ia selari dengan bukti saintifik yang tersedia.

Dalam perubatan moden yang semakin kompleks, tiada siapa mampu menjadi pakar dalam semua perkara. Malah, antara ciri seorang profesional yang matang ialah kesedaran tentang had pengetahuan sendiri. Semakin tinggi tahap kepakaran seseorang, selalunya semakin jelas baginya keluasan ilmu yang masih belum dikuasai.

Oleh itu, apabila menilai sesuatu pandangan kesihatan, mungkin soalan yang lebih tepat bukanlah "Adakah dia seorang doktor pakar?" tetapi "Adakah ini bidang kepakarannya?" dan "Adakah pandangannya selari dengan bukti serta konsensus semasa?"

Perbezaan itu mungkin kelihatan kecil. Namun dalam dunia perubatan, perbezaan itulah yang membezakan antara kepakaran, bukti dan pendapat.

KESIMPULAN

Kesimpulannya, dalam dunia perubatan yang semakin kompleks dan berkembang pesat, tiada siapa mampu menjadi pakar dalam semua perkara. Seseorang doktor boleh membincangkan bidang di luar kepakarannya berdasarkan bukti saintifik, garis panduan klinikal dan konsensus profesional, namun itu berbeza daripada mendakwa autoriti sebagai pakar dalam bidang tersebut. Oleh itu, apabila menilai sesuatu pandangan kesihatan, masyarakat perlu melihat bukan sahaja kepada gelaran seseorang, tetapi juga bidang kepakarannya serta sejauh mana pandangan itu disokong oleh bukti dan konsensus semasa. Akhirnya, kekuatan sebenar seorang profesional bukan terletak pada kemampuannya bercakap tentang semua perkara, tetapi pada kebijaksanaannya mengenali batas kepakaran sendiri.

Dato' Dr.Rushdan Noor

20hb Jun 2026

SALAH FAHAM TENTANG FRUKTOSA

Terdapat beberapa salah faham tentang fruktosa yang sering disebarkan oleh sesetengah wellness influencer sehingga menimbulkan ketakutan yang tidak berasas terhadap buah-buahan.

1. "Fruktosa ialah racun"

Ini antara dakwaan paling popular. Hakikatnya, fruktosa ialah gula semula jadi yang terdapat dalam buah-buahan, madu dan sesetengah sayuran. Tubuh manusia telah berevolusi untuk memproses fruktosa dalam jumlah yang normal. Yang menjadi masalah ialah pengambilan berlebihan, terutamanya daripada minuman bergula dan makanan ultra-proses, bukannya buah-buahan.

2. "Fruktosa dalam buah sama seperti sirap jagung fruktosa tinggi (HFCS)"

Ini mengelirukan. Walaupun kedua-duanya mengandungi fruktosa, buah datang bersama serat, air, vitamin, mineral dan pelbagai fitokimia yang memperlahankan penyerapan gula dan meningkatkan rasa kenyang. Minum satu tin minuman manis tidak sama dengan makan sebiji epal.

3. "Fruktosa menyebabkan fatty liver walaupun dari buah"

Kajian yang menunjukkan fruktosa boleh menyumbang kepada penyakit hati berlemak biasanya melibatkan pengambilan fruktosa yang sangat tinggi daripada minuman manis atau makanan diproses. Tiada bukti kukuh bahawa pengambilan buah secara biasa menyebabkan hati berlemak pada individu sihat.

4. "Buah moden terlalu manis dan tidak sihat"

Sesetengah influencer mendakwa buah moden telah "dimanipulasi" sehingga menjadi berbahaya. Walaupun buah hari ini mungkin lebih manis berbanding nenek moyangnya, bukti epidemiologi secara konsisten menunjukkan pengambilan buah dikaitkan dengan risiko lebih rendah untuk penyakit jantung, diabetes jenis 2 dan kematian pramatang.

5. "Fruktosa tidak menaikkan insulin, jadi ia lebih baik"

Ini separuh benar. Fruktosa memang menghasilkan tindak balas insulin yang lebih rendah berbanding glukosa, tetapi itu tidak bermaksud ia boleh diambil tanpa had. Kesihatan metabolik bergantung kepada keseluruhan corak pemakanan, bukannya satu hormon atau satu molekul sahaja.

6. "Kalau ada diabetes, perlu elak semua buah"

Ini juga tidak tepat. Kebanyakan garis panduan diabetes masih menggalakkan pengambilan buah dalam jumlah yang sesuai. Yang perlu diberi perhatian ialah saiz hidangan dan keseluruhan pengambilan karbohidrat, bukan mengharamkan buah secara total.

Rumusan

Kesilapan terbesar ialah menyamakan fruktosa sebagai satu molekul dengan makanan yang mengandungi fruktosa. Ia seperti menyamakan natrium dengan kerepek kentang, lalu menyimpulkan semua makanan yang mengandungi natrium adalah tidak sihat. Dalam pemakanan, konteks makanan lebih penting daripada ketakutan terhadap satu bahan tunggal.

Fruktosa dalam minuman bergula dan makanan ultra-proses memang wajar dihadkan. Tetapi fruktosa dalam buah-buahan tidak boleh dianggap musuh kesihatan. Buah bukan sekadar gula yang dibungkus cantik; ia adalah pakej lengkap serat, nutrien dan fitokimia yang secara konsisten dikaitkan dengan kesihatan yang lebih baik.

Dato' Dr. Rushdan Noor

16hb Jun 2026