APAKAH CEREBRAL PALSY?

 

APAKAH CEREBRAL PALSY?

Cerebral palsy (CP) atau palsi serebrum ialah sekumpulan gangguan yang menjejaskan pergerakan, kawalan otot, keseimbangan dan postur badan akibat kerosakan atau perkembangan otak yang tidak normal ketika otak masih dalam proses pembentukan. Keadaan ini biasanya berlaku semasa bayi dalam kandungan, ketika kelahiran atau pada peringkat awal kehidupan kanak-kanak.

BAGAIMANA CP BERLAKU 

Otak berfungsi sebagai pusat kawalan pergerakan badan. Ia menghantar isyarat kepada otot melalui saraf supaya kita boleh berjalan, duduk, memegang objek dan melakukan pelbagai pergerakan. 

Apabila bahagian otak yang mengawal pergerakan mengalami kecederaan atau perkembangan yang tidak normal, penghantaran isyarat ini boleh terganggu. Akibatnya, kanak-kanak mungkin mengalami kesukaran mengawal pergerakan dan otot mereka.

Antara faktor yang boleh meningkatkan risiko cerebral palsy ialah:

1. Kelahiran pramatang, khususnya bayi yang dilahirkan terlalu awal.

2. Berat badan lahir yang terlalu rendah.

3. Jangkitan tertentu semasa kehamilan yang boleh menjejaskan perkembangan otak janin.

4. Kekurangan oksigen atau gangguan bekalan darah ke otak dalam keadaan tertentu.

5. Pendarahan atau strok pada otak bayi.

6. Kecederaan otak akibat jangkitan serius atau trauma pada awal kehidupan.

Walau bagaimanapun, tidak semua kes mempunyai punca yang dapat dikenal pasti. CP juga tidak semestinya disebabkan oleh kesilapan ketika proses kelahiran.

APAKAH TANDA-TANDA CP

Tanda-tandanya berbeza antara seorang kanak-kanak dengan kanak-kanak yang lain, bergantung pada bahagian dan tahap kecederaan otak. Antara tanda yang boleh diperhatikan ialah:

1.Lambat mencapai perkembangan motor seperti mengangkat kepala, duduk, merangkak atau berjalan.

2. Otot terlalu tegang dan kaku (spasticity). Jika melibatkan otot muka dan mulut, mereka sukar mengawal expresi muka dan bertutur.

3. Otot terlalu lembik (hypotonia).

4.Pergerakan tangan dan kaki tidak seimbang atau sukar dikawal.

5. Berjalan berjengket atau menggunakan sebelah anggota badan lebih dominan.

6.Kesukaran menghisap, mengunyah atau menelan makanan.

7. Masalah keseimbangan dan koordinasi pergerakan.

Sesetengah kanak-kanak turut mengalami masalah lain seperti sawan, gangguan penglihatan, pendengaran, pertuturan, pembelajaran atau masalah tingkah laku. 

Namun, tidak semua kanak-kanak dengan cerebral palsy mempunyai masalah-masalah tersebut. Ada yang mempunyai kecerdasan dan keupayaan intelektual yang normal.

CP DAN KECERDASAN INTELEKTUAL

Salah satu salah faham yang sering berlaku ialah anggapan bahawa semua kanak-kanak dengan cerebral palsy mempunyai kecacatan intelektual.

Mereka kelihatan seperti orang yang terencat akal tetapi itu adalah manifestasi luar kawalan otot2 mereka, sedangkan kecerdasan otak mereka mungkin tidak terjejas.  

Ada kanak-kanak dengan cerebral palsy yang mempunyai kecerdasan normal, boleh belajar seperti kanak-kanak lain dan berpotensi mencapai pendidikan tinggi. Ada juga yang mengalami masalah pembelajaran atau kecacatan intelektual pada tahap yang berbeza-beza.

Keadaan ini bergantung pada bahagian otak yang terjejas serta sama ada terdapat gangguan lain yang turut melibatkan fungsi kognitif. 

Kesukaran bercakap atau mengawal pergerakan juga tidak bermakna seseorang itu mempunyai kecerdasan yang rendah. Sesetengah kanak-kanak mungkin memahami arahan dan berfikir dengan baik tetapi menghadapi kesukaran untuk menyampaikan apa yang difahami.

Oleh itu, penilaian kecerdasan kanak-kanak dengan cerebral palsy perlu mengambil kira keterbatasan fizikal, pertuturan dan komunikasi supaya keupayaan intelektual mereka tidak dinilai secara tidak tepat.

ADAKAH CP BOLEH SEMBUH 

CP merupakan keadaan neurologi yang kekal. Kerosakan atau gangguan perkembangan otak yang menyebabkannya tidak boleh dipulihkan dengan rawatan yang ada pada masa ini. Namun, ini tidak bermakna kanak-kanak tersebut tidak boleh berkembang atau mencapai kehidupan yang bermakna dan produktif.

Rawatan dan intervensi awal boleh membantu meningkatkan keupayaan fizikal, komunikasi dan kebolehan menjalani kehidupan seharian. Antara pendekatan yang digunakan ialah:

1.Fisioterapi:Membantu meningkatkan kekuatan otot, pergerakan sendi, keseimbangan dan keupayaan berjalan.

2.Terapi carakerja (occupational therapy): Membantu kanak-kanak melakukan aktiviti harian seperti makan, berpakaian dan memegang objek.

3.Terapi pertuturan:Membantu perkembangan komunikasi serta menangani masalah menelan jika ada.

4. Ubat-ubatan:Digunakan untuk mengurangkan kekejangan otot atau mengawal masalah tertentu seperti sawan.

5. Alat bantuan:Seperti pendakap anggota badan, alat berjalan dan kerusi roda bagi meningkatkan mobiliti dan kebebasan.

6. Pembedahan:Dalam kes tertentu, pembedahan boleh membantu mengurangkan kekejangan atau membetulkan masalah otot dan tulang.

Rawatan perlu disesuaikan dengan keperluan setiap kanak-kanak dan biasanya melibatkan pasukan multidisiplin.

BOLEHKAH CP DICEGAH

Tidak semua kes CP boleh dicegah. Walau bagaimanapun, penjagaan kehamilan yang baik, vaksinasi, pencegahan dan rawatan jangkitan semasa kehamilan, pengurusan faktor risiko kelahiran pramatang serta penjagaan bayi baru lahir yang berkualiti boleh mengurangkan risiko sesetengah kes.

Ibu bapa juga perlu mendapatkan pemeriksaan sekiranya mendapati anak mengalami kelewatan perkembangan motor atau tanda-tanda pergerakan yang tidak normal. Diagnosis dan intervensi awal boleh memberikan peluang yang lebih baik untuk mengoptimumkan perkembangan dan keupayaan kanak-kanak.

KESIMPULAN

Cerebral palsy bukan penyakit berjangkit dan bukan disebabkan oleh kelemahan didikan ibu bapa. Ia merupakan gangguan perkembangan neurologi yang berlaku akibat masalah pada otak yang sedang berkembang. Walaupun keadaan ini kekal sepanjang hayat, rawatan, rehabilitasi dan sokongan keluarga yang berterusan boleh membantu kanak-kanak mencapai tahap keupayaan terbaik mereka.

Perkara paling penting ialah jangan melabel atau memandang rendah keupayaan kanak-kanak dengan CP. Mereka juga mempunyai potensi untuk belajar, berkomunikasi, berdikari dan menyumbang kepada masyarakat, mengikut kemampuan masing-masing.

Dato' Dr.Rushdan Noor

6hb Nov 2026

1.CDC – Cerebral Palsy](https://www.cdc.gov/cerebral-palsy/

2. NHS – Cerebral Palsy](https://www.nhs.uk/conditions/cerebral-palsy/

3. WHO – World Health Organization](https://www.who.int/)