KERADANGAN BUKAN SATU-SATUNYA "ROOT CAUSE" PENYAKIT SALURAN DARAH

Ramai yang mendakwa bahawa keradangan (inflammation) ialah "root cause" atau punca utama penyakit saluran darah (aterosklerosis). Ada yang menjadikan dakwaan ini sebagai asas untuk mempromosikan produk, suplemen atau "makanan anti-radang" dengan gambaran seolah-olah mengurangkan keradangan sahaja sudah memadai untuk mencegah serangan jantung dan strok.

Hakikatnya, bukti saintifik tidak menyokong dakwaan tersebut.

Aterosklerosis ialah penyakit yang kompleks dan melibatkan pelbagai faktor. Namun, selepas puluhan tahun penyelidikan, konsensus saintifik antarabangsa menunjukkan bahawa lipoprotein yang mengandungi ApoB, terutamanya kolesterol LDL, merupakan pemacu utama (primary causal driver) pembentukan plak aterosklerosis. Keradangan pula berperanan mempercepatkan perkembangan penyakit, menjadikan plak lebih tidak stabil dan meningkatkan risiko plak pecah, tetapi ia bukan satu-satunya penyebab penyakit tersebut.

Hubungan sebab-akibat antara LDL dan aterosklerosis disokong oleh pelbagai jenis bukti. Individu yang menghidap hiperkolesterolemia familial akibat mutasi gen LDLR, APOB atau PCSK9 mempunyai paras LDL yang sangat tinggi sejak lahir dan mengalami aterosklerosis pramatang walaupun tanpa faktor risiko utama yang lain. Kajian Mendelian randomization pula menunjukkan bahawa variasi genetik yang meningkatkan paras LDL secara konsisten turut meningkatkan risiko penyakit jantung koronari. Penemuan daripada kajian genetik ini mengukuhkan bahawa hubungan antara LDL dan aterosklerosis adalah hubungan sebab-akibat, bukannya sekadar perkaitan.

Di samping itu, intervensi yang menurunkan LDL seperti statin, ezetimibe dan inhibitor PCSK9 telah berulang kali menunjukkan pengurangan risiko serangan jantung, strok dan kematian dalam pelbagai ujian klinikal rawak. Malah terdapat hubungan dose-response yang jelas, iaitu semakin rendah paras LDL dicapai, semakin rendah risiko penyakit kardiovaskular.

Salah satu bukti terbaharu datang daripada kajian CLEAR SYNERGY (OASIS 9) yang diterbitkan dalam New England Journal of Medicine (2024). Kajian rawak melibatkan lebih 7,000 pesakit selepas serangan jantung ini menguji penggunaan colchicine, iaitu ubat anti-radang yang terbukti mampu mengurangkan paras C-reactive protein (CRP), satu penanda keradangan.

Keputusannya amat menarik. Walaupun colchicine berjaya menurunkan CRP dengan ketara, ia tidak mengurangkan risiko kematian akibat penyakit jantung, serangan jantung berulang, strok atau keperluan menjalani prosedur membuka saluran darah berbanding plasebo.

Dengan kata lain, mengurangkan keradangan sahaja tidak membawa kepada pengurangan kejadian penyakit kardiovaskular.

Penemuan ini tidak bermaksud keradangan tidak penting. Sebaliknya, ia menunjukkan bahawa keradangan bukan satu-satunya sasaran yang menentukan hasil klinikal. Jika keradangan benar-benar merupakan "root cause" utama penyakit saluran darah, kita sepatutnya melihat pengurangan kejadian serangan jantung apabila keradangan berjaya dikurangkan. Namun perkara itu tidak berlaku dalam kajian terbesar setakat ini.

Tambahan pula, tanpa pengumpulan zarah LDL/ApoB di dalam dinding arteri, aterosklerosis sukar untuk bermula. Keradangan sahaja tidak mencukupi untuk menghasilkan penyakit ini. Sebab itu, walaupun CRP sering dikaitkan dengan peningkatan risiko penyakit kardiovaskular, bukti bahawa keradangan merupakan punca utama yang bebas daripada LDL adalah jauh lebih lemah.

Ini menjelaskan mengapa hampir semua garis panduan utama dunia masih meletakkan pengurangan LDL/ApoB sebagai strategi utama pencegahan penyakit kardiovaskular, di samping kawalan tekanan darah, diabetes, berhenti merokok, aktiviti fizikal dan pemakanan yang sihat.

Oleh itu, masyarakat perlu berhati-hati apabila mendengar dakwaan bahawa sesuatu produk atau makanan "menghapuskan keradangan", lalu dianggap mampu menghapuskan punca penyakit saluran darah. Mengurangkan keradangan memang boleh menjadi sebahagian daripada gaya hidup sihat, tetapi ia bukan pengganti kepada rawatan yang terbukti berkesan berdasarkan bukti saintifik.

Perubatan moden tidak membuat kesimpulan berdasarkan teori yang menarik atau biomarker semata-mata. Ia bergantung kepada bukti bahawa sesuatu intervensi benar-benar mengurangkan penyakit, kecacatan dan kematian. Pendekatan berasaskan bukti juga mengiktiraf bahawa aterosklerosis ialah penyakit pelbagai faktor, bukannya penyakit yang boleh dijelaskan oleh satu "root cause" sahaja. Dalam hal ini, bukti semasa menunjukkan bahawa LDL/ApoB merupakan pemacu utama pembentukan plak aterosklerosis, manakala keradangan bertindak sebagai faktor yang mempercepatkan dan memburukkan proses tersebut.

KESIMPULAN

Bukti saintifik semasa tidak menyokong dakwaan bahawa keradangan ialah "root cause" tunggal penyakit saluran darah. Sebaliknya, bukti daripada kajian genetik, epidemiologi, ujian klinikal dan kajian intervensi menunjukkan bahawa LDL/ApoB ialah faktor kausal utama, manakala keradangan mempercepat dan memperburukkan proses aterosklerosis. Oleh itu, dakwaan bahawa produk atau makanan anti-radang sahaja mampu mencegah penyakit saluran darah adalah satu dakwaan yang melampaui bukti saintifik yang ada.

Dato' Dr.Rushdan Noor

29hb Julai 2026

Rujukan utama

1. Jolly SS, d'Entremont MA, Lee SF, et al. Colchicine in Acute Myocardial Infarction. New England Journal of Medicine. 2024;391. doi:10.1056/NEJMoa2410081.

2. Ference BA, Ginsberg HN, Graham I, et al. Low-density lipoproteins cause atherosclerotic cardiovascular disease. 1. Evidence from genetic, epidemiologic, and clinical studies. European Heart Journal. 2017;38(32):2459–2472.

3. Mach F, Baigent C, Catapano AL, et al. ESC Guidelines for cardiovascular disease prevention.

4. Grundy SM, Stone NJ, Bailey AL, et al. 2018 AHA/ACC Guideline on the Management of Blood Cholesterol.